Saturday, September 17, 2016

Về việc học chữ Hán trong nhà trường phổ thông: Một ý kiến khác của tôi

Ở đây: http://nhipcauthegioi.hu/goc-nhin/LAN-LON-QUA-BAN-TOI-OI-5305.html
-------------

LẪN LỘN QUÁ, BẠN TÔI ƠI!

Thứ năm - 01/09/2016 02:43

(NCTG) “Tóm lại, mục tiêu của việc học chữ Hán trong trường phổ thông là gì, biết chữ Hán để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (?), hay biết Hán tự để có thể đọc sách cổ, hoành phi, câu đối; hay là để biết tiếng Trung như một ngoại ngữ?”.

Học chữ Hán để đọc được hoành phi, câu đối, văn bản Nôm hoặc Hán là một việc mang tính hàn lâm hoặc chuyên ngành, không thể là việc đại trà - Minh họa: Internet
Học chữ Hán để đọc được hoành phi, câu đối, văn bản Nôm hoặc Hán là một việc mang tính hàn lâm hoặc chuyên ngành, không thể là việc đại trà - Minh họa: Internet
Một người bạn đồng môn của tôi, PGS. TS. Đoàn Lê Giang vừa được báo chí trích dẫn đề xuất dạy chữ Hán trong trường phổ thông với mục đích phát triển và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong bối cảnh tiếng Việt đang trên đà “sụp đổ” và thanh niên Việt hiện “vong bản ngay trên đất nước mình” do không biết Hán - Nôm.

Với cách diễn đạt mạnh mẽ như thế, dễ hiểu là ý kiến của anh gặp phải nhiều chỉ trích gay gắt. Cá nhân tôi hiểu và ít nhiều ủng hộ ý kiến của Đoàn Lê Giang, nhưng quả thật nếu chỉ để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt thì có lẽ không cần học chữ Hán.

Tôi, ví dụ thế, vốn không biết một chữ Hán nào (mới đây có đua đòi học đâu cỡ trăm chữ, nhưng “chữ thầy trả thầy” cả rồi), lại học ngoại ngữ là tiếng Anh và lấy tiếng Anh làm nghề, nhưng vì học tiếng Việt một cách kỹ lưỡng từ hồi bé, nên tôi không đến nỗi dùng sai tiếng Việt (và khi viết tiếng Việt thì thường được khen).

Tất nhiên, biết thêm chữ Hán thì tốt, vì kiến thức bao giờ cũng cần thiết, nhưng nếu phải lựa chọn ưu tiên thì tôi không thấy việc dạy chữ Hán là quá cần thiết, mà chỉ cần dạy tiếng Việt cho đàng hoàng thôi!

Trở lại đề xuất của Đoàn Lê Giang, tôi nghĩ, phải chăng bạn tôi đã có ít nhiều lẫn lộn.

Thiết nghĩ, nếu muốn giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt thì hãy học tiếng Việt cho đàng hoàng và sử dụng cho cẩn thận, chứ tại sao lại phải học CHỮ Hán? Học tiếng Việt là học cả những từ gốc Hán trong tiếng Việt, đã được phiên âm sang cách đọc Hán - Việt và giờ đây đã hoàn toàn là một bộ phận của tiếng Việt rồi, thì cần gì phải biết mặt CHỮ Hán để làm gì?

Những ví dụ về cái sai như “điểm yếu” và “yếu điểm”, tôi thấy chỉ cần giải thích cho kỹ và sử dụng cẩn thận một chút là ai cũng có thể tránh được mà chẳng cần phải biết viết chữ tượng hình, rồi học bộ nọbộ kia để viết ra được chữ “yếu” trong tiếng Hán. Chỉ cần nhận ra nghĩa của các từ tố gốc Hán trong tiếng Việt là đủ rồi, như người Anh nhận ra nghĩa của các từ tố gốc La Tinh trong vốn từ vựng tiếng Anh mà họ sử dụng thôi. Người nói tiếng Anh đa số đều biết typhoon vốn là từ “đại phong”, gió lớn, trong tiếng Hán/Hoa, mà họ đâu có cần biết mặt CHỮ Hán của hai từ “đại” và “phong” đâu nhỉ?

Còn việc học chữ Hán để đọc được hoành phi, câu đối, văn bản Nôm hoặc Hán do ông cha ta sáng tác và để lại, đó lại là một việc khác, và nó mang tính hàn lâm hoặc chuyên ngành, không thể là việc đại trà. Dạy vài trăm chữ Hán mà không dùng thì chắc chắn quên; vậy muốn nhớ thì phải làm sao, khi người Việt không dùng Hán tự nữa? Chẳng lẽ phải dùng Hán tự trên bảng hiệu, tên đường phố, v.v... như ở Nhật hay sao? Không thể so sánh tiếng Việt với tiếng Nhật được; người Nhật học mấy ngàn chữ Hán không có gì là khó, vì Nhật sử dụng luôn Hán tự trong chữ viết của họ. Còn ở Việt Nam, nếu muốn không quên những chữ Hán mà mình đã học thì chỉ còn cách là... học tiếp tiếng Hoa (tiếng Trung) luôn cho rồi!

Vậy đấy. Tóm lại, mục tiêu của việc học chữ Hán trong trường phổ thông là gì, biết chữ Hán để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (?), hay biết Hán tự để có thể đọc sách cổ, hoành phi, câu đối; hay là để biết tiếng Trung như một ngoại ngữ? Lẫn lộn quá, bạn tôi ơi!
Vũ Thị Phương Anh, từ Sài Gòn

Học chữ Hán: Một cuộc tranh luận thú vị (trả lời phỏng vấn trên BBC)

Link: http://www.bbc.com/vietnamese/vietnam/2016/09/160917_vuthiphuonganh_on_chuhan_teaching
------------

Học chữ Hán?: Một cuộc tranh luận thú vị

  • 24 phút trước
TS. Vũ Thị Phương AnhImage copyrightOTHER
Image captionTS. Vũ Thị Phương Anh cho rằng cuộc tranh luận là rất thú vị, nếu bỏ qua những phản ứng thái quá.
Cuộc tranh luận về việc có nhất thiết giảng dạy môn chữ Hán trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam nếu những 'phản ứng thái quá' là một 'cuộc tranh luận thú vị', theo ý kiến một nhà nghiên cứu giáo dục học từ Sài Gòn.
"Ít ra nó làm cho mọi người quan tâm đến một vấn đề quan trọng nhưng ít được quan tâm, đó là: vai trò của chữ Nho (xin dùng từ này để khỏi bị hiểu lầm) trong việc duy trì mối liên hệ về văn hóa giữa người Việt Nam hiện nay và di sản của cha ông," Tiến sỹ Vũ Thị Phương Anh nêu quan điểm trong cuộc trao đổi với BBC hôm 17/9/2016.
Vẫn theo chuyên gia này thì các nhà giáo dục ở Việt Nam hiện nay cũng có thể học hỏi được từ mô hình trước đây ở miền Nam Việt Nam, dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa:
"Tôi cho rằng nên trở lại với cách làm thời Việt Nam Cộng hòa, tức là phục hồi lại ban Triết - Cổ ngữ (Hán văn hoặc La tinh). Ít nhất, có thể cho học sinh trung học phổ thông lựa chọn học chữ Nho (Hán cổ) như một trong các môn xã hội- nhân văn tự chọn. Còn thì dứt khoát không nên đưa môn này thành một môn bắt buộc vì trong chương trình dã có quá nhiều thứ bắt buộc vô bổ rồi." Mời quý vị theo dõi toàn văn cuộc trao đổi giữa BBC với TS. Phương Anh sau đây:

'Tranh luận thú vị'

BBC. Bà nghĩ gì về cuộc tranh luận về dạy và học chữ Hán mới đây trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam?
TS. Vũ Thị Phương Anh: Bỏ qua những phản ứng thái quá, những lời quy chụp (Hán nô v.v...) thì đây là một cuộc tranh luận thú vị.
Ít ra nó làm cho mọi người quan tâm đến một vấn đề quan trọng nhưng ít được quan tâm, đó là: vai trò của chữ Nho (xin dùng từ này để khỏi bị hiểu lầm) trong việc duy trì mối liên hệ về văn hóa giữa người Việt Nam hiện nay và di sản của cha ông.
Tôi cho rằng ý nghĩa của cuộc tranh luận này còn vượt qua khỏi vấn đề của chữ Nho (hoặc Hán-Nôm) để làm cho người ta ý thức đến một vấn đề dường như còn bỏ ngỏ tại VN, đó là: chính sách ngôn ngữ trong nhà trường phổ thông.
Nhân tiện, tôi nghĩ việc đặt vấn đề dạy Hán - Nôm cùng lúc với chủ trương của Bộ giáo dục về việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai đã cho thấy vấn đề này rõ ràng cần được quan tâm nhiều hơn nữa.
Đây là một vấn đề hết sức quan trọng đối với mọi nền giáo dục, đặc biệt là Việt Nam trong giai đoạn này.
Thế nhưng nó đã bị bỏ quên quá lâu, cho nên hiện nay không có những chuyên gia thực sự khiến cuộc tranh luận dường như bị lâm vào khủng hoảng, mọi phát biểu đều rất dễ bị hiểu lầm dẫn đến những phản ứng quá khích như ta đã thấy (ném đá, đe dọa những người ủng hộ dạy chữ Hán trong trường phổ thông).

Học tập Sài Gòn?

Image copyrightFORUM.TRUNGTAMASIA.COM
Image captionThế hệ học sinh trước đây được dạy văn với nhiều thầy cô rất giỏi tiếng Việt, nên sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt chắc hơn học sinh bây giờ nhiều, theo tác giả.
BBC. Theo bà, vì sao lại có phản ứng được cho là thái quá đối với người nêu vấn đề và ủng hộ dạy chữ Hán trong nhà trường Việt Nam, chẳng hạn như trường hợp với PGS.TS. Đoàn Lê Giang hay với TS. Vũ Thu Hương?
TS. Vũ Thị Phương Anh: Tôi nghĩ việc này ông Đoàn Lê Giang đã nói rõ trong bài "tạm kết" của ông: tâm lý bài Hoa hay bài Trung hiện đang rất cao tại Việt Nam, do những vấn đề không liên quan gì đến học thuật cả, mà là vấn đề chính trị.
Ngoài ra, những phản ứng trên còn cho thấy tâm lý giải quyết mọi việc bằng bạo lực đã trở nên rất phổ biến tại Việt Nam (ở đây là bạo lực bằng lời nói) - một điều thực sự đáng lo ngại.
Người Việt Nam bây giờ dường như không thể trao đổi, tranh luận vói nhau một cách lịch sự và tôn kính lẫn nhau, tôn trọng sự khác biệt nữa, thì phải?
BBC. Trở lại với vấn đề chính của cuộc tranh luận, theo bà nên hay không nên dạy chữ Hán trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam?
TS. Vũ Thị Phương Anh: Tôi cho rằng nên trở lại với cách làm thời Việt Nam Cộng hòa, tức là phục hồi lại ban Triết - Cổ ngữ (Hán văn hoặc La tinh). Ít nhất, có thể cho học sinh trung học phổ thông lựa chọn học chữ Nho (Hán cổ) như một trong các môn xã hội - nhân văn tự chọn.
Còn thì dứt khoát không nên đưa môn này thành một môn bắt buộc vì trong chương trình dã có quá nhiều thứ bắt buộc vô bổ rồi. Nếu muốn cho học sinh giỏi tiếng Việt hơn, và không dùng sai từ Hán Việt trong ngôn ngữ thường ngày (viết, nói) thì chỉ cần dạy văn tiếng Việt kỹ hơn mà thôi.
Ngày xưa khi tôi đi học thì các thầy cô dạy văn rất giỏi tiếng Việt, phân tích kỹ các điển cố hoặc các từ cổ trong văn học, nhờ đó thế hệ chúng tôi sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt có chắc hơn học sinh bây giờ rất nhiều.
Trên đây là quan điểm riêng của Tiến sỹ Vũ Thị Phương Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Hỗ trợ Chất lượng Giáo dục (EQTS), thuộc Hội các Trường Đại học và Cao đẳng Việt Nam. BBC cũng có một số bài vở trên các mục diễn đàn hoặcphỏng vấn, trao đổi về chủ đề này, mời quý vị bấm vào đây để tham khảo thêm.